دوشنبه, 25 تیر 1397

به بهانه روز داروساز

امروز یکهزار و یکصد و چهل و نهمین  زاد روز ابوبکر محمّد زَکَریای رازی (۲۵۱ ه.ق. – ۳۱۳ ه.ق.) پزشک، فیلسوف و شیمی‌دان ایرانی  است که آثار ماندگاری در زمینه های پزشکی , شیمی و فلسفه به رشته تحریر درآورده است. مورخان شرقی در کتاب‌هایشان او را محمدبن زکریای رازی خوانده‌اند، اما اروپائیان ومورخان غربی از اوبه نام‌ هایرازس Rhazes=razes  و الرازی  Al-Razi درکتاب‌های خود یاد کرده‌اند. به گفته ابوریحان بیرونی وی درشعبان سال 251 هجری (865 میلادی) در ری زاده شد و دوران کودکی ون وجوانی و جوانی‌ اش دراین شهر گذشت.

رازی کاشف الکل است او همچنین از تأثیر محیط قلیایی بر کانه پیلیت، اسید سولفوریک فراهم کرد و با داشتن اسید سولفوریک بدست آوردن دیگر اسیدها آسان بود. او از تأثیر آب‌ آهک بر نوشادور (کلرید آمونیوم)، اسید کلریدریک بدست آورد.
وی با اثر دادن سرکه با مس، استات مس یا زنگار تهیه کرد که با آن‌ها  زخم را شستشو می‌دادند. رازی از سوزاندن زرنیخ، اکسید آرسنیک یا مرگ موش فراهم کرد و برای نخستین بار از نارنج اسید سیتریک تهیه کرد. این دانشمند منحصر بفرد نخستین پزشکی است که داروهای سمی آلکالوئیدی ساخت و از آن‌ها برای درمان بیمارانش بهره گرفت.

به پاس زحمات فراوان رازی در داروسازی، روز پنجم شهریورماه ، روز بزرگداشت زکریای رازی شیمی‌دان بزرگ ایرانی و روز داروسازی در ایران نام‌گذاری شده است.

داروسازي که رشته ‌اي است با کاربرد های فراوان در زمینه های مختلف پزشكي، صنعتي و تجاري از اهميتی استراتژیک در جهان امروز برخوردار بوده و دارو نیز به عنوان یک ابزار استراتژیک شانی کمتر از غذا در بین جوامع بشری ندارد.
بدیهی است در این راستا تردیدی در نقش مهم عملیاتی , اجرایی و نظارتی داروسازان در چرخه سلامت و بهداشت و درمان هر جامعه ای نیست , خواه بخواهند حق فنی اش را نادیده بگیرند , یا به عمد دارو فروشش بنامند , یا همچون جوامع پیشرفته عزیزش بدارند و تکریمش کنند.

شاید ازاساسی ترین مشکلات امروزی داروسازان ایران پیشی دادن به عمد مسائل اقتصادی داروخانه بر رسالت اصلیشان یعنی ایفای نقش درارائه خدمات دارویی(شما بخوانید درمانی) در تمامی سطوح چرخه معیوب نظام سلامت امروزکشور توسط افرادی است که آگاهانه یا نابخردانه (شما بخوانید بی سوادانه) که چشم طمع بر این صنعت عظیم دارند   می باشد.در واقع اشتباه گرفتن داروخانه با یک بنگاه اقتصادی توسط بسیاری از مسولان و متاسفانه حتی مردم عادی سبب شده است تا امنیت شغلی  داروساز به عنوان فردی که بیش از 6 سال به تحصیل علوم مختلف می پردازد به خطر بیافتد. خطری که متاسفانه آثار تخریبیش را به زودی در بخشهای تحقیقات و صنعت نیز شاهد خواهیم بود و خواسته یا نا خواسته وابستگی ما را به واردات دارو از کشور های پیشرفته بیشتر خواهد نمود.

 هرچند به نظر حقیر عدم شفافیت موجود در نقش و جایگاه علمی داروسازان در کشور نشئت گرفته از سیاست های پزشک محور وزارتخانه فخیمه بهداشت در طول سالیان متمادی قبل  تا به حال است و نه عملکرد داروسازان زحمت کش و فرزانه ایرانی ,ولی نمی توان از کنار جمله معروف" حق گرفتنی است و نه دادنی " یا جمله رسای مولا علی «لایُدْرَکَ الْحَقُّ إلاّ بالْجِدِّ» (بخشی از خطبه29 نهج البلاغه )نیز به راحتی گذشت و احقاق حق از دست رفته و باز پس گیری شان واقعی و جهانی داروسازدر نظام سلامت بر گردن کسی بجز انجمن فاخر و اعضای محترم هیات مدیره آن سنگینی نمی کند.

به هر حال قصد حقیر در این روز مبارک مکدر نمودن خاطر همکاران ارجمند نبوده و نیست  کین ماجرا سر دراز دارد.
بهانه ای بود تا همراه با درد دلی کوتاه ,صمیمانه ترین تبریکات خود را بمناسبت پنجم شهریور روز داروساز خدمتتان همکاران ارجمندم تقدیم نمایم .

و در پایان سخنم را با شعری منسوب به محمد زکریای رازی به پایان می برم :

لعمرک ما ادری و قد آذن البلی
بعاجل تر حال الی این تر حالی؟
و این محل الروح بعد خروجه
من الهیکل المنحل و الجسد البابی؟

ترجمه: به خدا سوگند، اکنون که فرسودگی و پیری خبر مرگ مرا می دهد نمی دانم به کجا خواهم رفت و محل و مکان روح پس از خروج از این بدن فرسوده و پوسیده کجاست؟

دکتر محمد بقایی
 داروساز و محقق
مدیر عامل فیس دوکس

خواندن 667 دفعه
نوشتن نظرات


با عضویت در خبرنامه پوست نیوز مقالات جدید زیبایی را از دست ندهید